Η Βιομηχανική Επανάσταση ήταν ένα ιδιαίτερα σύνθετο σύστημα ραγδαίων μεταβολών και ανακατατάξεων -τεχνικών, οικονομικών, κοινωνικών και πνευματικών- οι οποίες οδήγησαν για πρώτη φορά στην εμφάνιση της «εκβιομηχανισμένης» (industrialized) κοινωνίας στη Μεγάλη Βρετανία μεταξύ των ετών 1760-1860. Την αλλαγή αυτή ακολούθησαν ανάλογες, αλλά όχι και ταυτόσημες βιομηχανικές επαναστάσεις και στις άλλες ευρωπαϊκές κοινωνίες που από την αγροτική κυρίως μορφή τους επέφεραν την εκβιομηχάνισή τους. Ιδιαίτερα επηρεάστηκε η Γαλλία και αργότερα οι ΗΠΑ σε σχέση με το τρόπο λειτουργίας και ανάπτυξης της οικονομίας και της δομής της κοινωνίας. Οι ιδέες του διαφωτισμού που κυριαρχούσαν την εποχή αυτή, ήρθαν να ντύσουν με το πνευματικό μανδύα το σύνολο των μεταρρυθμίσεων και στον ιδεολογικό μεταρρυθμιστικό χάρτη.Πολλοί ιστορικοί της οικονομίας ερίζουν ως προς το παραπάνω χρονικό προσδιορισμό όπως και προς τον χαρακτήρα, τον ρυθμό και την έκταση τόσο επί της βρετανικής όσο και επί των μεταγενέστερων βιομηχανικών επαναστάσεων, λόγω ακριβώς της πολυπλοκότητας των φαινομένων αυτών, κατά τους παραπάνω μεταβληθέντες τομείς, που εμποδίζει έτσι μια ενιαία ακρίβεια του ορισμού.

biomhx.epanastash

Τα κύρια χαρακτηριστικά της Βιομηχανικής Επανάστασης ήταν:

  • H εκτεταμένη χρήση νέων τεχνικών μέσων που περιόριζαν τη χειρωνακτική εργασία, αυξάνοντας την παραγωγή και μειώνοντας το κόστος των προϊόντων,
  • H αξιοποίηση νέων μορφών ενέργειας,
  • H εφαρμογή καινοτομιών στη μεταλλουργία,
  • H ανάδειξη του εργοστασίου ως του βασικού τόπου παραγωγής, όπου συγκεντρώθηκε η πλειοψηφία των εργατών και τέλος
  • Oι υψηλοί ρυθμοί ανάπτυξης.

Το νεότευκτο οικονομικό σύστημα του καπιταλισμού οδήγησε αρχικά, από τη μία πλευρά τους ιδιοκτήτες των μέσων παραγωγής σε οικονομική ανάπτυξη και πλουτισμό και από την άλλη μετέτρεψε τους εργαζόμενους σε θύματα εκμετάλλευσης και οικονομικής εξαθλίωσης. Το κράτος τήρησε αρχικά ουδέτερη στάση σ’ αυτή τη σύγκρουση συμφερόντων, στη συνέχεια όμως, μέσα από κοινωνικές ανακατατάξεις και μετά τις επαναστατικές εκρήξεις και τη σταδιακή άνοδο των σοσιαλιστικών κινημάτων, υιοθέτησε ένα παρεμβατικό ρόλο αναδιανομής του πλούτου (Κεϋνσιανή ρύθμιση). Η τεχνική δεν ήταν προφανώς η μοναδική συνιστώσα που ώθησε στη Βιομηχανική Επανάσταση, έπαιξε όμως αποφασιστικό ρόλο με τον εκμηχανισμό των παραγωγικών διαδικασιών, την αυξανόμενη αξιοποίηση των πορισμάτων της επιστήμης και τη χρήση όλο και περισσότερων υλικών, μορφών ενέργειας και πληροφοριών. Η δεσπόζουσα θέση της Τεχνικής στην οικονομία άρχισε να απαιτεί μεγαλύτερο αριθμό ανθρώπων με εξειδικευμένες γνώσεις, με αποτέλεσμα να ιδρυθούν στο 19ο αιώνα τεχνικές και πολυτεχνικές σχολές κάθε κατευθύνσεως και επιπέδου. Αυτή η βελτίωση της κατάρτισης είχε ως αποτέλεσμα, πέρα από την άνοδο του γενικότερου μορφωτικού επιπέδου της κοινωνίας, νέες τεχνικές βελτιώσεις, επινοήσεις και εφευρέσεις.

457534-6a00e54ef31c9e88340168eadd1daa970c-400wi

 

Η νέα κοινωνική ομάδα ήταν οι εργάτες και οι εργάτριες .Οι εργάτες που κατασκεύαζαν τα βιομηχανικά προϊόντα δεν είχαν τα χρήματα που χρειάζονταν για να τα αγοράσουνε .Οι εργάτες ζούσαν σε άσχημες συνθήκες και δεν είχαν σίγουρη και σταθερή δουλειά. Οι περισσότεροι από αυτούς ζούσαν σε μικρά δωμάτια στο κέντρο της πόλης. Οι κακές συνθήκες υγιεινής προκαλούσαν επιδημίες. Έτσι πολλοί άνθρωποι πέθαιναν από φυματίωση και χολέρα.

Οι εργάτες ξεχώριζαν από τη δουλειά που έκαναν, από την ειδίκευση που είχαν ,από την καταγωγή τους ,από το φύλο και την ηλικία τους .Άλλοι έπαιρναν μεγαλύτερα μεροκάματα και άλλοι μικρότερα, άλλοι είχαν σταθερές δουλειές και άλλοι όχι. Οι πρώτες εργατικές οργανώσεις δημιουργηθήκαν στη Μεγάλη Βρετανία μετά το 1820.Στη συνέχεια δημιουργηθήκαν για κάθε επάγγελμα ξεχωριστά εργατικά συνδικάτα. Αρχικά δεν ήταν νόμιμα , γιατί οι εργοδότες και οι κυβερνήσεις αντιδρούσαν .Αργότερα όμως αναγκαστήκαν να τα αναγνωρίσουν .Μετά οι εργάτες έκαναν απεργίες για να καλυτερεύσουν τις συνθήκες εργασίας τους και να έχουν περισσότερα δικαιώματα .Τα εργατικά στρωματά είχαν σημαντική συμμετοχή σε όλα τα επαναστατικά κινήματα που έγιναν στις ευρωπαϊκές χώρες το 1830 και το 1848. Μετα το 1840 οι κυβερνήσεις στα βιομηχανικά κράτη πήραν τα πρώτα μετρά για να βελτιώσουν τις συνθήκες εργασίας .Τα πρώτα εργατικά νομοθετήματα περιόρισαν την γυναικεία και την παιδική εργασία πρώτες εργατικές ενώσεις προστάτευαν τα μέλη τους και τις οικογένειες τους από αρρώστιες, ατυχήματα, θανάτους κτλ., αλλά και από το νέο μεγάλο κίνημα: την ανεργία. Στη Γαλλία το 1841 ορίστηκε με νόμο το 8ωρο για τα παιδιά 8-12 χρονών, στην Μεγάλη Βρετανία το 1842 απαγορεύθηκε στις γυναίκες να κατεβαίνουν στα ορυχεία και το 1847 καθιερωθήκαν σε ορισμένους κλάδους της βιομηχανίας 10 ώρες δουλειά. Οι Αστοί ήταν πλούσια άτομα (βιομήχανοι, μεγαλέμποροι, τραπεζίτες, ή μεγαλογιατροί) .Σε όποια Ευρωπαϊκά κράτη αναπτύχθηκε η βιομηχανία, οι αστοί γίνονταν πάντα η πιο ισχυρή κοινωνική ομάδα. Οι αστοί, ως οι πιο πλούσιοι, είχαν στα χέρια τους όλα τα μέσα παραγωγής, για παράδειγμα, βιομηχανικές μηχανές και χρήματα για να αγοράσουν νέες ύλες και για να έχουν εργάτες. Για τους Αστούς είχε μεγάλη σημασία η επιτυχία τους στην εργασία και η μόρφωσή τους. Κατά τον 19ο αιώνα, οι Αστοί προσπάθησαν να συμμετέχουν και αυτοί στην πολιτική εξουσία, επειδή υπήρχαν πιο φιλελεύθερα καθεστώτα. Γενικά ,δηλαδή, οι Αστοί ήταν πολύ πλούσιοι άνθρωποι οι οποίοι ζούσαν με πάρα πολλά χρήματα, και είχαν μεγαλύτερη εξουσία από κάθε άλλη κοινωνική τάξη τον 19ο αιώνα.

αρχείο λήψης