Η εκκόκκιση

ekkokkisiΗ εκκόκκιση είναι μία διαδικασία κατά την οποία τα συστατικά του άνθους του ακόκκιστου βαμβακιού, το νήμα και βαμβακόσπορος δηλαδή,  διαχωρίζονται.  Για πολλούς αιώνες η συγκεκριμένη διαδικασία αποτελούσε μία πολύ κουραστική και χρονοβόρα χειρονακτική εργασία. Με την εισαγωγή μίας σχετικής μηχανής, τηνοποία εισήγαγε ο Ουίτνεϋ Ε. το 1973 είχε ως αποτέλεσμα την εναρμόνιση της διαδικασίας του εκκοκκισμού με την διαδικασία της υφάνσεως και της κλώσεως. Το συγκεκριμένο μηχάνημα περιλαμβάνει ένα πριονωτό κύλινδρο που περιστρέφεται και μέσα από τις δύο αιχμές του περνά το σύσπορο υλικό  και πολτοποιείται. Ο κύλινδρος αυτός είναι συνδεδεμένος με έναν άξονα που καταλήγει σε ακίδα με σκοπό να συγκρατεί τους σπόρους. Ακολουθεί ο καθαρμός του υλικού από ένα είδος διάτρητου σκεύους. Στην περίπτωση εκλεκτών και καλύτερης ποιότητας ποικιλιών η συγκεκριμένη διαδικασία δεν ενδείκνυται, αντίθετα ο θρυμματισμός του σπόρου γίνεται με από δύο μαχαίρια των οποίων οι επιφάνειες έρχονται σε επαφή  και έτσι η μακρά ίνα παραμένει ακέραια.

Άνοιγμα, ανάμειξη, καθαρισμός

Κατά το επόμενο στάδιο το βαμβάκι περνάει μέσα από φυγοκεντρικά καθαριστήρια και μετά κατά βούληση από ένα ή δύο καθαριστήρια εκκοκκισμένου βαμβακιού. Στα ειδικά αυτά μηχανήματα διαχωρίζονται τα απορρίμματα, τα οποία θα αποθηκευτούν για να χρησιμοποιηθούν στους λέβητες καύσης απορριμμάτων, και οι ίνες του βαμβακιού με μικρό μήκος και οδηγούνται σε ένα ειδικό μηχάνημα που ασκεί ισχυρή πίεση με σκοπό την δεματοποίηση του εκκοκκισμένου υλικού. Το καθαρό βαμβάκι δεματιάζεται σε δέματα συγκεκριμένων διαστάσεων, με βάση προδιαγραφές που καθορίζονται από τα μηχανήματα επεξεργασίας των κλωστηρίων, του επόμενου σταδίου κατεργασίας.

Κυρίως Κλώση

Η κυρίως Κλώση – Διαμόρφωση των ινών σε χαλαρό φυτίλι

Το ινώδες υλικό πλέον ομαλοποιείται στο λινάρι. Το λινάρι παλαιότερα ήταν ένα ξύλινο εργαλείο υφαντικής που επεξεργαζόταν το μαλλί. Αποτελούνταν από μια ξύλινη βάση, περίπου ορθογώνια με επιμήκη, ενιαία χειρολαβή. Πάνω στην βάση αυτή ήταν καρφωμένα και στις δύο πλευρές, δυο ελάσματα λαμαρίνας. Στην πάνω πλευρά είναι στερεωμένες δυο σειρές χοντρές βελόνες που χρησίμευαν για να ξαίνουν (λανάρουν) το μαλλί, ώστε να γίνει απαλό και κατάλληλο για ύφανση. Το 1770 κάνει την εμφάνισή του ένα αρκετά περίπλοκο μηχανικό σύστημα το οποίο αποτελείται από δύο οδοντωτούς κυλίνδρους. Το σύσπορο προϊόν περνά από τους δύο κυλίνδρους, καθαρίζεται και καταλήγει στο τύμπανο. Εκεί το υλικό συναντά μία ακιδωτή επιφάνεια η οποία το παραλληλίζει και τέλος καταλήγει σε ένα μικρό αργά περιστρεφόμενο τύμπανο όπου από εκεί σε μορφή φιτιλιού εγκαταλείπουν το μηχάνημα.

Η κυρίως Κλώση – Απομάκρυνση ακατάλληλων ινών

Το φυτίλι που παραλαμβάνεται από την προηγούμενη περνά τώρα από δύο λείους κυλίνδρους με σκοπό την διαπλάτυνση και ομαλοποίηση και την μετατροπή του σε μία λεπτή και ομοιότυπη επιφάνεια. Στην συνέχεια ακολουθεί το πέρασμα του ινώδους υλικού από μία κτενιστική μηχανή αντίστοιχη του λιναριού αλλά με πυκνότερη οδόντωση την επιμελέστερη παραλλήλιση του και την απομάκρυνση μάζας μικρών τεμαχίων. Η διαδικασία αυτή έχει ως αποτέλεσμα την παραγωγή   υψηλής ποιότητας νήματος. Σε αντίθετη περίπτωση το φυτίλι περνά στην διαδικασία τανύσεως.

Η κυρίως Κλώση – Παραλλήλιση και Ενοποίηση των φυτιλιών

Μετά το λανάρι οι ίνες έχουν μετατραπεί σε φυτίλια τα οποία όμως δεν είναι πλήρως εξομαλυσμένα. Για να ομογενοποιηθούν θα πρέπει να περάσου από τους σύρτες. Οι σύρτες αποτελούνται από ομοειδείς στρεφόμενους, με αυξανόμενη ταχύτητα κυλίνδρους,  τοποθετημένους σε παράλληλη σειρά.  Οι κύλινδροι αυτοί βρίσκονται σε δύο παράλληλες σειρές δημιουργώντας ζευγάρια. Η επιφάνεια των κάτω κυλίνδρων είναι μεταλλική, ελικοειδής με εσοχές. Οι κύλινδροι της πάνω σειράς έχουν ελαστικότητα και μπορούν να συμπιεστούν. Το φυτίλι περνώντας ανάμεσα τους τανύζεται δημιουργώντας παράλληλες ίνες. Οι ίνες αυτές ενοποιούνται και λεπταίνουν.

Η κυρίως Κλώση – Πρόγνεση και Γνέση

Το ομοιόμορφο πλέον φυτίλι περνά στην προγνέστρια για μεγαλύτερη απίσχναση και συνοχή. Η μηχανή φέρει δαχτυλίδια από τα οποία περνούν τα φυτίλια μέσω κυλίνδρων και κατόπι μετατρέπεται σε μαλλί, το προνήμα, το οποίο τυλίγεται και μεταφέρεται στην κλώστρια.  Στην κλώστρια πραγματοποιείται μία λεπτομερειακή τάνυση και το νήμα αποκτά την επιθυμητή λέπτυνση, τυλίγεται και οδηγείται στο σύστημα περιελίξεως.

Η κυρίως Κλώση – Περιέλιξη και Σύστρεψη των νημάτων

Η κλωστή πλέον είναι έτοιμη. Μέσω της ατράκτου τυλίγονται στις πομπίνες ενώ παράλληλα πραγματοποιείται ένας τελευταίος έλεγχος  για τον εντοπισμό και την απομάκρυνση περισσευμάτων ή την επιδιόρθωση άλλων ατελειών. Στο στάδιο αυτό διαβιβάζεται υγρασία και έπειτα ατμός στο προϊόν για την εξασφάλιση της ελαστικότητας και της αντοχής του νήματος.

Βιβλιογραφία

1. Μικροπούλου Ε, Μπεκιάρης Ν., Βαρέλλα Ε., Από την Κάψα στο Νήμα. Η Κλώση του Βάμβακος στον ελλαδικό χώρο.

2. http://www.ekkokkistiria.eu/procedures.html

3. http://www.michas-levcot.com/cotton/main.php?pg=2&LANG=gr

4. http://www.fts.gr/mouresi_museum/it_lanari.html

ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ:
Τσιμπουχτσίδου Βασιλική
Σουλιάρα Στέλλα
Στράντζαλης Κων/νος
Χατζόπουλος Κυριάκος